Phân biệt viễn thị và lão thị ở người cao tuổi

Trong quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể, đôi mắt là một trong những cơ quan thể hiện rõ nhất dấu hiệu của tuổi tác. Ở người cao tuổi, tình trạng mắt mờ, nhìn gần không rõ rất phổ biến, gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày như đọc sách, xem điện thoại hay làm việc tỉ mỉ. Tuy nhiên, nhiều người thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm “viễn thị” và “lão thị”, trong khi đây là hai tình trạng hoàn toàn khác nhau về nguyên nhân, cơ chế và cách điều chỉnh.

Hiểu đúng và phân biệt rõ viễn thị với lão thị giúp người bệnh chủ động hơn trong việc chăm sóc thị lực, lựa chọn phương pháp điều chỉnh phù hợp, bảo vệ đôi mắt và duy trì chất lượng cuộc sống ở tuổi trung niên và cao tuổi.

Viễn thị là gì?

Viễn thị (Hyperopia) là một dạng tật khúc xạ, xảy ra khi các tia sáng đi vào mắt hội tụ phía sau võng mạc thay vì đúng trên võng mạc. Điều này khiến người bị viễn thị có thể nhìn xa rõ hơn, nhưng khi nhìn gần lại thấy mờ, nhòe hoặc phải nheo mắt mới nhìn rõ.

Nguyên nhân gây viễn thị

• Trục nhãn cầu ngắn hơn bình thường, khiến ánh sáng chưa kịp hội tụ đúng vị trí.

• Giác mạc hoặc thể thủy tinh phẳng hơn bình thường, làm giảm khả năng khúc xạ ánh sáng.

• Yếu tố di truyền: nếu cha mẹ bị viễn thị, con cái có nguy cơ mắc cao hơn.

• Một số rối loạn trong quá trình phát triển của mắt dẫn đến sai lệch cấu trúc nhãn cầu.

Dấu hiệu nhận biết viễn thị

• Nhìn xa tương đối rõ, nhưng khi đọc sách, viết hoặc sử dụng điện thoại thì hình ảnh bị mờ.

• Dễ mỏi mắt, nhức đầu hoặc căng thẳng vùng trán khi làm việc gần.

• Cảm giác khô, chói sáng, giảm thị lực khi ánh sáng yếu.

• Một số người viễn thị nặng có thể nhìn mờ cả ở xa do mắt phải điều tiết liên tục.

Cách khắc phục viễn thị

Viễn thị có thể được điều chỉnh hiệu quả bằng kính thuốc có tròng cộng (kính lồi) giúp hội tụ ánh sáng đúng trên võng mạc.
Đối với những trường hợp viễn thị nặng hoặc kèm theo các tật khúc xạ khác, bác sĩ có thể chỉ định:

• Đeo kính đa tròng (Progressive lens) để nhìn rõ ở nhiều khoảng cách khác nhau.

• Phẫu thuật khúc xạ bằng laser (LASIK, Femto LASIK) nhằm điều chỉnh độ cong của giác mạc, giúp ánh sáng hội tụ chính xác hơn.

Lão thị là gì?

Lão thị (Presbyopia) không phải là tật khúc xạ mà là hiện tượng sinh lý tự nhiên của mắt khi về già. Khi bước sang tuổi 40 – 45, thể thủy tinh trong mắt dần mất đi độ đàn hồi, cơ thể mi yếu hơn, khiến khả năng điều tiết của mắt giảm rõ rệt.

Người bị lão thị thường gặp khó khăn trong việc nhìn các vật ở gần, đặc biệt là khi đọc sách, xem điện thoại hoặc làm việc với chi tiết nhỏ. Hình ảnh của vật thể gần không thể hội tụ đúng trên võng mạc, gây cảm giác mờ nhòe.

Nguyên nhân của lão thị

• Quá trình lão hóa tự nhiên khiến thể thủy tinh dày và cứng hơn, giảm khả năng thay đổi độ cong khi điều tiết.

• Cơ thể mi yếu đi, làm giảm sức co thắt cần thiết để điều chỉnh tiêu điểm khi nhìn gần.

• Giảm đàn hồi của củng mạc và giác mạc theo tuổi, khiến mắt kém linh hoạt trong điều tiết.

Dấu hiệu nhận biết lão thị

• Khó đọc sách, báo hoặc điện thoại ở khoảng cách gần, phải đưa ra xa mới nhìn rõ.

• Chữ nhỏ bị nhòe, đặc biệt trong điều kiện ánh sáng yếu.

• Mỏi mắt, đau đầu hoặc chảy nước mắt khi làm việc gần trong thời gian dài.

• Nhiều người miêu tả vui rằng “tay ngắn quá, không đủ dài để đọc báo” – đó chính là dấu hiệu điển hình của lão thị.

Cách khắc phục lão thị

• Đeo kính lão với số đo phù hợp giúp mắt lấy lại khả năng nhìn gần.

• Sử dụng kính hai tròng hoặc đa tròng để nhìn rõ ở cả xa, trung và gần mà không cần thay đổi kính.

• Phẫu thuật khúc xạ hoặc cấy kính nội nhãn đa tiêu dành cho người muốn giảm phụ thuộc vào kính, tuy nhiên cần được bác sĩ nhãn khoa tư vấn kỹ lưỡng trước khi thực hiện.

Phân biệt viễn thị và lão thị

Vì sao dễ nhầm lẫn giữa viễn thị và lão thị?

Cả hai đều gây khó khăn trong việc nhìn gần, đặc biệt khi đọc sách hay sử dụng điện thoại. Ở người lớn tuổi, nếu trước đó đã có viễn thị nhẹ, khi bước sang tuổi trung niên có thể xuất hiện đồng thời cả lão thị, khiến việc phân biệt càng trở nên khó khăn.

Nhiều người tự ý mua kính lão hoặc kính đọc sách mà không đo khúc xạ chính xác, dẫn đến việc đeo sai độ, làm tăng nguy cơ mỏi mắt, đau đầu và giảm thị lực. Chính vì vậy, việc thăm khám tại cơ sở chuyên khoa là rất quan trọng để xác định chính xác tình trạng và lựa chọn loại kính phù hợp.

Cách chăm sóc mắt cho người trung niên và cao tuổi

1. Khám mắt định kỳ từ 6 đến 12 tháng một lần để theo dõi sự thay đổi khúc xạ và phát hiện sớm các bệnh lý về mắt như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp hay thoái hóa hoàng điểm.

2. Giữ độ ẩm cho mắt bằng cách nhỏ nước mắt nhân tạo, tránh để mắt khô mỏi khi làm việc lâu.

3. Đọc sách ở nơi có ánh sáng đầy đủ, tránh đọc trong bóng tối hoặc ánh sáng quá chói.

4. Hạn chế thời gian sử dụng điện thoại, máy tính. Áp dụng quy tắc 20-20-20: cứ 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn ra xa 6 mét trong 20 giây để mắt được thư giãn.

5. Bổ sung dinh dưỡng tốt cho mắt: ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin A, C, E, kẽm, lutein và omega-3 có trong cà rốt, bí đỏ, cá hồi, rau xanh đậm, trứng, hạt óc chó.

6. Không tự ý mua kính đeo sẵn mà chưa qua đo khúc xạ. Mỗi người có độ khác nhau, việc đeo kính không đúng số có thể khiến thị lực giảm nhanh hơn.

Khám và điều trị viễn thị, lão thị tại Bệnh viện Mắt Thái Hà

Bệnh viện Mắt Thái Hà là một trong những cơ sở chuyên khoa uy tín trong lĩnh vực khám, chẩn đoán và điều trị các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị và lão thị.

Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, trang thiết bị hiện đại và quy trình thăm khám khúc xạ chuyên sâu, bệnh viện mang đến cho người bệnh giải pháp toàn diện, từ đo thị lực, soi đáy mắt, kiểm tra thể thủy tinh đến tư vấn loại kính hoặc phương pháp phẫu thuật phù hợp nhất.

Tại đây, người bệnh được hướng dẫn cách chăm sóc và luyện tập thị lực sau khi sử dụng kính hoặc phẫu thuật, giúp duy trì tầm nhìn rõ nét, hạn chế mỏi mắt và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Chủ động chăm sóc đôi mắt sáng khỏe

Viễn thị và lão thị là hai vấn đề phổ biến nhưng có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều chỉnh đúng cách. Đừng để việc nhìn mờ cản trở niềm vui hàng ngày. Hãy dành thời gian khám mắt định kỳ và chăm sóc thị lực ngay từ hôm nay để đôi mắt luôn sáng rõ, khỏe mạnh dù ở bất kỳ độ tuổi nào.